Jonathan Halls, chuyên gia đào tạo kỳ cựu với hơn ba thập kỷ kinh nghiệm và là Cựu giám đốc điều hành chương trình học của BBC, đã dành cả sự nghiệp để khám phá sự giao thoa giữa truyền thông, học hỏi và lãnh đạo. Câu hỏi thường trực mà nhiều người đặt ra với ông là điều gì thực sự tạo nên một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc? Không chỉ đơn thuần là kỹ năng thuyết trình, mà cốt lõi nằm ở triết lý giảng dạy lấy người học làm trung tâm.
Lấy Người Học Làm Trung Tâm: Nền Tảng Của Giảng Viên Xuất Sắc
Một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc thực hành phương pháp tiếp cận “lấy người học làm trung tâm” một cách trực quan và sâu sắc. Về mặt triết học, điều này có nghĩa là bạn tin tưởng vào khả năng người học sẽ chủ động tiếp nhận và xử lý thông tin. Họ không chỉ là những người thụ động lắng nghe, mà là những chủ thể tích cực trong quá trình kiến tạo tri thức cho chính mình. Việc thấu hiểu và áp dụng phương pháp này đòi hỏi nhiều năm thực hành, kinh nghiệm tích lũy và sự suy ngẫm liên tục từ phía người giảng dạy.
Do đó, một chuyên gia đào tạo doanh nghiệp cần phải cảm thấy thoải mái khi đặt niềm tin vào học viên của mình và sẵn sàng trao quyền kiểm soát việc học cho họ. Điều này không có nghĩa là người giảng viên từ bỏ vai trò của mình, mà là chuyển dịch trọng tâm từ việc “truyền đạt thông tin” sang “tạo điều kiện cho người học tự khám phá và ứng dụng”. Sự thay đổi này yêu cầu một sự chuyển đổi tư duy đáng kể và cam kết mạnh mẽ để hỗ trợ hành trình học tập của mỗi cá nhân.
Giảng viên doanh nghiệp áp dụng phương pháp lấy người học làm trung tâm
Phá Vỡ Định Kiến Về Phương Pháp Lấy Người Học Làm Trung Tâm
Một số người có thể hoài nghi về khái niệm giảng dạy lấy người học làm trung tâm. Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là phương pháp này sẽ tạo điều kiện cho giảng viên trở nên lười biếng hoặc thiếu chuẩn bị. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện một chương trình đào tạo lấy người học làm trung tâm đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, khả năng linh hoạt và kỹ năng quản lý lớp học vượt trội. Nó không hề đơn giản như việc chỉ đứng trước lớp và trình bày nội dung đã soạn sẵn.
Xem Thêm Bài Viết:
- Bí Quyết Xây Dựng Phòng Kinh Doanh Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp
- Xu Hướng Content Marketing: Nâng Tầm Chiến Lược Hiệu Quả
- Thông Điệp Truyền Thông: Khái Niệm, Vai Trò & Cách Xây Dựng Hiệu Quả
- Biểu Đồ Xương Cá: Công Cụ Phân Tích Nguyên Nhân Gốc Rễ Hiệu Quả
- Xây Dựng Chương Trình Khách Hàng Thân Thiết: Hướng Dẫn Toàn Diện
Một vài ý kiến khác thì cho rằng họ không thích để mất quyền kiểm soát trong lớp học, trong khi những người khác lại quá tin tưởng vào chuyên môn của họ trong việc cung cấp nội dung. Nhưng suy cho cùng, phương pháp lấy người học làm trung tâm không đơn thuần là như vậy. Thay vì “cung cấp” kiến thức, người huấn luyện doanh nghiệp tập trung vào việc thiết kế các cuộc thảo luận kích thích tư duy, các bài tập thực hành kỹ năng và các hoạt động khám phá khái niệm. Họ quan sát và lắng nghe phản hồi từ học viên, điều chỉnh phương pháp và hướng dẫn để tận dụng tối đa thời gian cũng như nguồn lực sẵn có. Điều này giúp đảm bảo rằng học viên không chỉ tiếp thu thông tin mà còn có thể ứng dụng chúng một cách hiệu quả.
Học Tập Diễn Ra Ở Đâu: Từ Lớp Học Đến Tâm Trí Học Viên
Phần lớn những gì chúng ta biết về phương pháp học tập lấy người học làm trung tâm đến từ các nhà lãnh đạo tư tưởng như Malcolm Knowles và Carl Rogers. Knowles đã nhấn mạnh về động lực nội tại của người trưởng thành khi học. Ông gợi ý rằng những trải nghiệm tương tác trong bối cảnh hợp tác, nơi người học có thể tự định hướng việc học của mình, là rất quan trọng. Rogers thậm chí còn mạnh dạn đặt câu hỏi về ý tưởng của phương pháp lấy giảng viên làm trung tâm khi ông nói: “Tôi không thể dạy bạn bất cứ điều gì, nhưng tôi có thể giúp bạn học.” Câu nói này thật sự mang đến một tác động mạnh mẽ và định hình lại cách chúng ta nhìn nhận vai trò của chuyên gia phát triển năng lực trong môi trường doanh nghiệp.
Knowles và Rogers đều hiểu rằng học tập không chỉ diễn ra trong lớp học, mà là ở trong tâm trí của mỗi người. Người học là người thực hiện các công việc nặng nhọc về mặt nhận thức. Trong bối cảnh đào tạo ngày nay, vấn đề không phải là các trang trình chiếu PowerPoint của bạn tốt như thế nào, mà là liệu người học có tiếp thu được thông tin và nội dung bài học hay không, liệu họ có thể sử dụng những gì đã học trong công việc thực tế. Các kỹ thuật giảng dạy như lấy người học làm trung tâm khuyến khích người học tham gia tích cực về mặt nhận thức, từ đó tối ưu hóa quá trình tiếp thu và ghi nhớ kiến thức.
Chuyển Dịch Tư Duy: Từ “Trình Bày” Sang “Tạo Điều Kiện Học Tập”
Rất nhiều giảng viên tiếp cận việc đào tạo như thể việc học chỉ diễn ra ở trong lớp học. Họ thường tập trung nhiều năng lượng vào kỹ năng thuyết trình, cách trình chiếu slide, kỹ năng quản lý thời gian và việc bao quát hết nội dung. Họ thường sử dụng các cụm từ như “Những chủ đề tôi sẽ đề cập”, “Cách kiểm soát lớp học” hoặc “Tôi đang thuyết trình này”. Họ thường gọi những người tham gia là “khán giả”. Và họ đánh giá sự thành công của một buổi đào tạo bằng cách tuân thủ chặt chẽ kế hoạch từng phiên của họ.
Tuy nhiên, với một giảng viên đào tạo nội bộ xuất sắc, họ ít quan tâm đến việc tuân theo kế hoạch một cách nghiêm ngặt hơn là việc đảm bảo đạt được các mục tiêu học tập của người tham gia. Họ ít quan tâm đến việc cung cấp một bài thuyết trình tuyệt vời, thay vào đó họ chỉ cần đảm bảo người học có mọi thứ họ cần để học các kỹ năng mà họ có thể sử dụng trong công việc, cho dù đó là nhận thức, tâm lý hay tình cảm. Điểm mấu chốt của sự khác biệt chính là: Nhiều giảng viên sẽ trình bày về chương trình đào tạo họ sẽ dạy. Còn một thầy đào tạo doanh nghiệp xuất sắc sẽ tạo điều kiện học tập tốt nhất để người học có thể tiếp thu được nội dung và nắm vững các kỹ năng để họ có thể ứng dụng được trong công việc.
Kỹ Năng Truyền Thống Trong Tay Giảng Viên Doanh Nghiệp Khác Biệt
Đúng vậy, các chuyên gia đào tạo xuất sắc là những người thuyết trình giỏi, nhưng họ không sử dụng các kỹ năng đó chỉ để thuyết trình đơn thuần. Họ sử dụng chúng để dẫn dắt các cuộc thảo luận có chiều sâu, đặt những câu hỏi khuyến khích người tham gia suy nghĩ sâu sắc hơn và kết nối các ý tưởng. Mục tiêu của họ không phải là thu hút sự chú ý vào bản thân, mà là thúc đẩy sự tương tác và khám phá kiến thức của học viên.
Hơn nữa, họ là bậc thầy trong việc phát triển mối quan hệ với người học, nhưng họ sử dụng những kỹ năng này để giúp người học phát triển mối quan hệ với nhau, để tạo ra một cộng đồng học tập hợp tác thực sự. Thay vì chỉ cung cấp nội dung kiến thức một chiều, họ giúp người học rút ra kinh nghiệm hiện có của chính mình và từ đồng nghiệp để xây dựng kiến thức mới mà họ có thể sử dụng lại trong công việc. Nhiều giảng viên chỉ nói về những gì họ sẽ trình bày trong một lớp học hoặc về chương trình đào tạo của họ. Trong khi đó, một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc sẽ thảo luận về các kỹ năng cụ thể mà người học sẽ có thể sử dụng sau lớp học và tìm cách làm thế nào để liên kết chúng với công việc của người học và nhu cầu chiến lược của các doanh nghiệp.
Học Tập Là Quá Trình Sinh Lý: Ứng Dụng Diễn Tập và Phản Hồi
Knowles và Rogers đã đúng khi cho rằng việc học diễn ra trong tâm trí của người học. Đây là nơi giảng viên doanh nghiệp xuất sắc tập trung sự chú ý của họ và mong muốn biết rằng người học đang tích cực tham gia vào hoạt động nhận thức và củng cố trí nhớ dài hạn. Học tập là một quá trình sinh lý phức tạp, trong đó não bộ sẽ kích hoạt các tế bào thần kinh, tạo ra những kết nối mới và củng cố những kết nối hiện có. Điều này đòi hỏi sự tham gia chủ động từ phía người học.
Khi việc giảng dạy được hỗ trợ bởi những kỹ thuật tương tác thay vì chỉ là những bài thuyết trình một chiều, hiệu quả học tập sẽ tăng lên đáng kể. Các kỹ thuật như diễn tập và phản xạ là những công cụ mạnh mẽ trong phương pháp lấy người học làm trung tâm. Diễn tập bao gồm các hoạt động như trò chơi tình huống, bài tập ứng dụng, sắm vai, mô phỏng thực tế và các kỹ thuật tích cực khác yêu cầu người học áp dụng kiến thức mới của họ vào các tình huống giả định. Phản xạ bao gồm các hoạt động như thảo luận nhóm, đặt câu hỏi gợi mở, quan sát lẫn nhau và các kỹ thuật yêu cầu người học phân tích một tình huống, rút ra bài học và tự đánh giá quá trình học tập của bản thân.
Xây Dựng Cộng Đồng Học Tập Hợp Tác Trong Doanh Nghiệp
Một yếu tố then chốt khác mà một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc chú trọng là việc xây dựng một cộng đồng học tập hợp tác trong lớp học. Môi trường này cho phép người học không chỉ tương tác với giảng viên mà còn học hỏi lẫn nhau. Bằng cách khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận các vấn đề thực tế và làm việc nhóm, giảng viên tạo ra một không gian nơi mọi người cảm thấy thoải mái để thử nghiệm, mắc lỗi và cùng nhau tìm ra giải pháp. Điều này đặc biệt quan trọng trong môi trường doanh nghiệp, nơi kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề hợp tác là tối cần thiết.
Thông qua các hoạt động nhóm, các buổi chia sẻ “best practice” và việc tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại mở, người huấn luyện doanh nghiệp giúp học viên nhận ra giá trị của việc học hỏi từ đồng nghiệp. Họ không chỉ tiếp thu kiến thức từ giảng viên mà còn từ kinh nghiệm đa dạng của những người khác trong nhóm. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn củng cố tinh thần đồng đội và văn hóa học tập liên tục trong tổ chức.
Hành Trình Trở Thành Giảng Viên Doanh Nghiệp Xuất Sắc: Lòng Tin và Sự Phát Triển Liên Tục
Jonathan Halls đã giảng dạy Chương trình ATD’s Master Trainer Program™ của ATD và quản lý các chức năng học tập phức tạp của công ty trong nhiều năm. Những trải nghiệm này đã giúp ông đạt được những chức vụ cao và được truyền cảm hứng từ hàng nghìn giảng viên doanh nghiệp xuất sắc. Điều mà ông học được là để trở thành một giảng viên xuất sắc không chỉ là áp dụng một số kỹ thuật huấn luyện, mà là phải thực sự tin tưởng vào tiềm năng và khả năng tự học của người học.
Vì vậy, khi các giảng viên hỏi ông rằng làm sao để trở thành một chuyên gia đào tạo doanh nghiệp tài ba, ông đã trả lời rằng, đó là về việc tin tưởng người học và sử dụng các kỹ thuật để giúp người học có thể chủ động trong việc học của chính mình. Có nghĩa là trong quá trình đào tạo, giảng viên có thể đặt nhiều câu hỏi hơn và lắng nghe câu trả lời của học viên, tạo ra nhiều cơ hội hơn để người học tự rút ra kinh nghiệm từ chính bản thân họ, thay vì chỉ chia sẻ câu chuyện hay kinh nghiệm cá nhân của người giảng viên. Đồng thời, sử dụng các câu hỏi gợi mở để hướng dẫn và giúp học viên tự xây dựng các phương pháp mới hay kỹ năng mới. Giảng viên cũng có thể tạo ra nhiều bài tập hơn nhằm trao cơ hội cho người học phản xạ, thảo luận và tự đánh giá một cách thường xuyên.
Hơn nữa, đó là việc tạo ra một môi trường nơi mà người học cảm thấy thoải mái khi học cùng nhau, một không gian an toàn để thử nghiệm và chia sẻ. Không có điều nào trong số này là dễ dàng, nhưng đó là lý do tại sao chúng ta cần học hỏi và liên tục phát triển kỹ năng giảng dạy của mình để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người học và doanh nghiệp.
Để trở thành một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc không phải là điều dễ dàng, nhưng hoàn toàn khả thi thông qua việc liên tục học hỏi và phát triển. Cốt lõi của hành trình này chính là niềm tin vào khả năng học hỏi của học viên và việc áp dụng các kỹ thuật đào tạo lấy người học làm trung tâm một cách có chủ đích. Tại Vị Marketing, chúng tôi tin rằng việc nuôi dưỡng những chuyên gia đào tạo như vậy là chìa khóa để nâng tầm năng lực cho mọi tổ chức, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Giảng viên doanh nghiệp xuất sắc là gì?
Một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc không chỉ là người thuyết trình giỏi mà còn là người thực hành phương pháp lấy người học làm trung tâm, tin tưởng vào khả năng tự học của học viên và tạo điều kiện tối ưu để họ chủ động tiếp thu kiến thức, kỹ năng có thể ứng dụng ngay vào công việc.
2. Phương pháp lấy người học làm trung tâm có nghĩa là gì?
Đây là triết lý giảng dạy nơi giảng viên đặt niềm tin vào khả năng chủ động học hỏi của người học, chuyển trọng tâm từ việc truyền đạt thông tin sang việc thiết kế các hoạt động để người học tự khám phá, thực hành và xây dựng kiến thức thông qua trải nghiệm tương tác.
3. Tại sao một số người nghi ngờ phương pháp lấy người học làm trung tâm?
Một số hiểu lầm rằng phương pháp này có thể dẫn đến sự lười biếng ở giảng viên hoặc mất kiểm soát lớp học. Tuy nhiên, trên thực tế, nó đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kỹ năng linh hoạt và khả năng quản lý, điều phối cao hơn từ phía người huấn luyện doanh nghiệp.
4. Học tập thực sự diễn ra ở đâu theo quan điểm của các chuyên gia?
Theo Malcolm Knowles và Carl Rogers, học tập không chỉ diễn ra trong lớp học mà chủ yếu là trong tâm trí của mỗi người học. Quá trình này là sinh lý, liên quan đến việc não bộ kích hoạt tế bào thần kinh và củng cố trí nhớ dài hạn thông qua sự tham gia tích cực của người học.
5. Giảng viên xuất sắc sử dụng kỹ năng truyền thống như thuyết trình như thế nào?
Thay vì chỉ thuyết trình, các chuyên gia đào tạo doanh nghiệp sử dụng kỹ năng này để dẫn dắt thảo luận sâu sắc, đặt câu hỏi gợi mở, và giúp người học phát triển mối quan hệ với nhau, tạo ra một cộng đồng học tập hợp tác thực sự.
6. Diễn tập và phản xạ đóng vai trò gì trong học tập lấy người học làm trung tâm?
Diễn tập bao gồm các hoạt động thực hành (trò chơi, đóng vai, mô phỏng) để áp dụng kiến thức. Phản xạ bao gồm các hoạt động phân tích, thảo luận, đặt câu hỏi để người học suy ngẫm và rút ra bài học, từ đó củng cố và biến kiến thức thành kỹ năng của mình.
7. Làm thế nào để bắt đầu trở thành một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc?
Bắt đầu bằng cách thay đổi tư duy, tin tưởng vào người học. Sau đó, tập trung vào việc đặt nhiều câu hỏi hơn, lắng nghe sâu sắc, tạo ra nhiều cơ hội cho người học tự trải nghiệm và phản xạ, thay vì chỉ chia sẻ thông tin một chiều.
8. Vai trò của niềm tin vào người học trong việc đào tạo là gì?
Niềm tin vào người học là nền tảng của một giảng viên doanh nghiệp xuất sắc. Khi giảng viên tin tưởng vào khả năng của học viên, họ sẽ trao quyền và tạo ra một môi trường học tập nơi người học cảm thấy an toàn để chủ động khám phá, thử nghiệm và phát triển bản thân.
9. Cộng đồng học tập hợp tác có quan trọng không trong đào tạo doanh nghiệp?
Có, việc xây dựng một cộng đồng học tập hợp tác giúp học viên học hỏi lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm, và cùng nhau giải quyết vấn đề. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn củng cố tinh thần đồng đội và văn hóa học tập liên tục trong tổ chức.
10. Làm thế nào để một giảng viên có thể phát triển liên tục kỹ năng của mình?
Phát triển liên tục đòi hỏi sự suy ngẫm về các buổi đào tạo đã diễn ra, tìm kiếm phản hồi từ học viên và đồng nghiệp, tham gia các khóa học chuyên sâu, và luôn sẵn sàng thử nghiệm các phương pháp giảng dạy mới để thích nghi với nhu cầu thay đổi của người học và thị trường.